زایمان طبیعی به شرایط و آمادگی های لازم از جانب مادر باردار نیاز دارد. این نوع زایمان یا روش تولد نوزاد یک امر فیزیولوژیک و کاملا طبیعی است بر اثر مجموعه ای از فعالیت ها و تغییراتی که بدن ایجاد می کند ، آغاز می شود. زایمان به صورت طبیعی ، ابتدایی ترین و قدیمی ترین روش برای به دنیا آوردن فرزند بدون دخالت پزشکی بوده است ، بدن زنان طوری طراحی شده است که وضعیت مطلوبی برای این نوع زایمان خواهند داد. در واقع به دنیا آمدن یک نوزاد از طریق زایمان واژینال یک امر کاملا طبیعی است. در صورتی که مادر باردار در سلامت کامل باشند و همچنین جنین در موقعیت مناسبی قرار گرفته باشد ، جراح و متخصص زنان و زایمان با در نظر گرفتن شرایط مادر اقدام به زایمان طبیعی می نماید.
مزایای زایمان طبیعی
همان طور که می دانید این روش از زایمان ؛ مزایای بسیاری برای مادر دارد اما این مزایا تحت شرایطی ایجاد میشود که مادر آمادگی کامل برای زایمان واژینال را داشته باشد. به طور کلی مزایای زایمان طبیعی شامل موارد زیر خواهد بود:
- جلوگیری از خطر مرگ برای مادر
- ایجاد ارتباط عاطفی قوی تر
- هزینه مناسب تر
- آسان شدن شیردهی بعد از زایمان
- خونریزی کمتر درد کمتر و بهبودی سریعتر
- کاهش آسیب های ناشی از جراحی
- دوره نقاهت کوتاه تر
- کاهش مشکلات بارداری های بعدی
همچنین زنانی که زایمان کردن به شکل طبیعی را تجربه میکنند حس بسیار لذت بخشی از توانایی در زایمان طبیعی به همراه خواهند داشت. همچنین در لحظه تولد نوزاد احساس ارتباط نزدیک تر با فرزند خواهند داشت .اما این به این معنا نیست که زایمان سزارین لذت مادر شدن را به همراه ندارد و بالعکس همانطور که بیان شد تحت شرایطی که جان مادر و یا فرزند در خطر باشد، زایمان سزارین گزینه بسیار مناسبی خواهد بود.
مراقبت های لازم برای زایمان طبیعی
بعد از انجام زایمان طبیعی وارد مهم ترین ساعت های زندگیتان می شوید. چرا که حدوداً شش ساعت اول بعد از زایمان بسیار حیاتی و مهم می باشد درین دوره کوتاه چند ساعته باید:
- فشار خون
- دمای بدن
- تنفس
- نبض
مادر به صورت مرتب کنترل شود تا مشکلی برای او بروز نماید. بعد از زایمان حدودا پس از گذشت ۶ هفته به وضعیت نرمال خود باز می گردید .ممکن است که تا ۴۰ روز خونریزی یا لکه بینی داشته باشید. این وضعیت در زنان مختلف متفاوت خواهد بود سعی کنید، با متخصص زنان و زایمان تحت نظر خود در ارتباط باشید و توسط وی معاینه شوید. این معاینات حدوداً ده روز بعد از زایمان مورد نیاز است. سعی کنید و فعالیت های سبک مانند پیاده روی داشته باشید این اقدام باعث می شود که روند بهبودی شما سریع تر باشد و بدن به وضعیت طبیعی خود بازگردد. سعی کنید از دستشویی فرنگی استفاده کنید تابه زخم ها و رحم فشار زیادی وارد نشود.
امروزه انجام زایمان به شکل طبیعی با استفاده از تکنیک ها و روشهای بدون درد قابل انجام می باشد، از این رو اگر ترس از زایمان کردن طبیعی دارید ، می توانید با خیال آسوده و با اطمینان به جراح زنان و زایمان این اقدام را انجام دهید. زایمان طبیعی فرآیندی است که نیاز به تجربه و تخصص کافی در این زمینه خواهد داشت.
مراحل زایمان طبیعی
| مرحله | توضیحات |
|---|---|
| مرحله اول (اتساع دهانه رحم) | شروع انقباضات و باز شدن دهانه رحم تا ۱۰ سانتی متر |
| مرحله دوم (دفع جنین) | حرکت جنین در کانال زایمان و تولد نوزاد |
| مرحله سوم (دفع جفت) | جدا شدن و خروج جفت از رحم |
| مرحله چهارم (ریکاوری) | مراقبت های اولیه برای مادر و نوزاد پس از زایمان |
چه کسانی زایمان طبیعی راحتی دارند؟!
زنانی که زایمان طبیعی راحتی دارند معمولا چند ویژگی مشترک دارند. داشتن سبک زندگی سالم ، از جمله تغذیه مناسب و ورزش منظم ، به تقویت عضلات لگن و انعطاف پذیری بدن کمک می کند. زنانی که زایمان های قبلی را به صورت طبیعی تجربه کرده اند نیز زایمان راحت تری دارند ، زیرا بدنشان به این فرایند عادت کرده است. آمادگی ذهنی و نداشتن استرس یا ترس از زایمان نیز نقش مهمی دارد ، زیرا اضطراب می تواند باعث انقباض های غیر ضروری عضلات شود و روند زایمان را سخت تر کند. همچنین اندازه و وضعیت جنین و لگن مادر از عوامل تأثیر گذار هستند ؛ اگر جنین در وضعیت ایده آل قرار داشته باشد و مادر لگن مناسبی برای زایمان طبیعی داشته باشد ، فرایند زایمان معمولا راحت تر خواهد بود. در نهایت همراهی یک تیم پزشکی مجرب و رعایت تکنیک های صحیح تنفس و آرام سازی می تواند تجربه زایمان را بهتر و راحت تر کند.
بی حسی در زایمان طبیعی
بیحسی به روش هایی گفته می شود که به کاهش درد مادر در حین زایمان کمک می کنند. یکی از رایج ترین روش ها ، بیحسی اپیدورال است که طی آن یک ماده بی حس کننده از طریق کاتتر در فضای اپیدورال ستون فقرات تزریق می شود. این روش باعث کاهش درد در نیمه پایینی بدن می شود اما مادر همچنان می تواند حرکات و فشارهای لازم برای زایمان را احساس کند. بی حسی نخاعی روش دیگری است که تاثیری مشابه دارد اما با شدت بیشتری انجام می شود و معمولا در مواردی که زایمان سریع تر اتفاق می افتد ، به کار می رود. در برخی از مادران از بی حسی موضعی استفاده می شود که برای کاهش درد ناحیه پرینه در هنگام بخیه زدن بعد از زایمان کاربرد دارد. علاوه بر روش های پزشکی ، روش های غیر دارویی مانند تکنیک های تنفس ، ماساژ ، طب فشاری و استفاده از آب گرم نیز می توانند در کاهش درد موثر باشند. انتخاب نوع بی حسی به شرایط مادر ، نظر متخصص زنان و زایمان و میزان تحمل درد بستگی دارد.
بهترین روش زایمان طبیعی بدون درد
بهترین روش زایمان طبیعی ترکیبی از تکنیک های پزشکی و روش های طبیعی برای کاهش درد و افزایش آرامش مادر است. بی حسی اپیدورال یکی از موثرترین و پرکاربردترین روش ها است که طی آن داروی بی حس کننده در فضای اپیدورال ستون فقرات تزریق می شود و حس درد را در نیمه پایینی بدن کاهش می دهد ، در حالی که مادر همچنان می تواند زایمان را کنترل کند. بی حسی نخاعی نیز گزینه ای دیگر است که برای زایمان های سریع تر استفاده می شود.
علاوه بر روش های پزشکی ، استفاده از روش های طبیعی مانند زایمان در آب به دلیل ایجاد آرامش و کاهش فشار روی بدن ، می تواند درد را کاهش دهد. تمرینات تنفسی و روش لاماز به مادر کمک می کند که با کنترل تنفس ، شدت درد را کاهش دهد. ماساژ ، تکنیک های آرام سازی ، هیپنوتراپی و طب فشاری نیز تأثیر مثبتی در کاهش درد دارند. انتخاب بهترین روش بستگی به شرایط جسمانی مادر ، میزان تحمل درد و توصیه پزشک دارد. در بسیاری از موارد ، ترکیب روش های پزشکی و طبیعی می تواند تجربه ای راحت تر و کم دردتر را برای مادر فراهم کند.
تمرینات ورزشی مناسب برای زایمان طبیعی راحت تر
برای داشتن زایمان طبیعی راحت تر، انجام تمرینات ورزشی منظم و مناسب در دوران بارداری بسیار موثر است. این تمرینات به تقویت عضلات لگن ، افزایش انعطاف پذیری ، کاهش درد زایمان و بهبود کنترل تنفس کمک می کنند. برخی از بهترین تمرینات عبارتند از:
- تمرین کگل : این تمرین باعث تقویت عضلات کف لگن می شود و به کنترل بهتر در زمان زایمان کمک می کند. کافی است عضلات کف لگن را به مدت ۵ تا ۱۰ ثانیه منقبض کرده و سپس رها کنید.
- اسکوات : انجام اسکوات باعث باز شدن لگن و تقویت عضلات ران و کف لگن می شود. بهتر است در کنار دیوار یا با کمک یک صندلی برای حفظ تعادل انجام شود.
- چرخش لگن (Pelvic Tilts) : این تمرین با کاهش فشار روی کمر و تقویت عضلات شکم ، به قرارگیری بهتر نوزاد در لگن کمک می کند. مادر می تواند این حرکت را در حالت ایستاده یا روی دست و زانو انجام دهد.
- نشستن پروانه ای : این حرکت باعث افزایش انعطاف پذیری لگن و ران ها می شود. مادر باید کف پاها را به هم بچسباند و زانوها را به سمت پایین فشار دهد.
- پیاده روی : یکی از ساده ترین و مؤثرترین ورزش ها که باعث افزایش استقامت و تنظیم تنفس در زمان زایمان می شود.
- یوگا و تنفس عمیق : تمرینات یوگا مخصوص بارداری و تکنیک های تنفسی ، باعث کاهش استرس و بهبود روند زایمان می شوند.
قبل از انجام هر تمرین ، بهتر است با پزشک یا متخصص فیزیوتراپی مشورت شود تا تمرینات متناسب با شرایط جسمانی مادر انتخاب شوند.
تفاوت زایمان طبیعی و سزارین
| نوع زایمان | مزایا | عوارض |
|---|---|---|
| زایمان طبیعی | ✔️ بهبودی سریع تر ✔️ خطر کمتر عفونت ✔️ احتمال کمتر مشکلات تنفسی نوزاد ✔️ ترشح هورمون های مفید برای مادر و نوزاد ✔️ هزینه کمتر نسبت به سزارین | ❌ درد زیاد حین زایمان ❌ احتمال پارگی ناحیه پرینه ❌ بی اختیاری ادرار در برخی موارد ❌ طولانی بودن زمان زایمان |
| زایمان سزارین | ✔️ بدون درد حین عمل ✔️ مناسب در شرایط اضطراری ✔️ کاهش احتمال آسیب به پرینه ✔️ امکان برنامه ریزی دقیق زایمان | ❌ دوران نقاهت طولانی تر ❌ خطر عفونت و خونریزی بیشتر ❌ احتمال مشکلات تنفسی در نوزاد ❌ افزایش احتمال چسبندگی های داخلی در بارداری های بعدی |
آیا رژیم غذایی در آسان تر شدن زایمان طبیعی تاثیر دارد؟
بله ، رژیم غذایی نقش مهمی در آسان تر شدن زایمان طبیعی دارد. مصرف مواد غذایی مناسب می تواند به تقویت عضلات رحم ، افزایش انرژی ، کاهش یبوست و بهبود انعطاف پذیری بافت های بدن کمک کند. برخی از نکات تغذیه ای مهم در این زمینه عبارتند از:
- مصرف فیبر کافی : میوه ها ، سبزیجات ، غلات کامل و حبوبات از یبوست جلوگیری کرده و حرکات روده را تنظیم می کنند ، که این امر در زمان زایمان اهمیت زیادی دارد.
- دریافت پروتئین کافی : پروتئین های سالم مانند گوشت کم چرب ، مرغ ، ماهی ، تخم مرغ ، لبنیات و حبوبات به تقویت عضلات رحم کمک می کنند.
- هیدراته ماندن : نوشیدن آب کافی حداقل ۸ لیوان در روز از کم آبی بدن جلوگیری کرده و روند زایمان را تسهیل می کند. همچنین ، مصرف مایعات گرم مانند دمنوش بابونه و زنجبیل می تواند به آرامش عضلات کمک کند.
- مصرف چربی های سالم : چربی های مفید موجود در آووکادو ، مغزها ، روغن زیتون و ماهی های چرب به انعطاف پذیری بافت های بدن و کاهش درد زایمان کمک می کنند.
- مواد غذایی سرشار از کلسیم و منیزیم : لبنیات ، بادام ، موز و سبزیجات برگ سبز به تقویت عضلات رحم و کاهش گرفتگی های عضلانی کمک می کنند.
- مصرف خرما در ماه های آخر بارداری : تحقیقات نشان داده است که مصرف منظم خرما در هفته های پایانی بارداری می تواند به باز شدن دهانه رحم و کاهش نیاز به القای زایمان کمک کند.
- پرهیز از غذاهای سنگین و نفاخ : غذاهای چرب ، سرخ شده ، شیرین و نفاخ مانند حبوبات سنگین ، نوشابه های گازدار و فست فودها ممکن است باعث ناراحتی گوارشی شوند و روند زایمان را سخت تر کنند.
با رعایت رژیم غذایی مناسب ، مادران می توانند انرژی بیشتری در زمان زایمان داشته باشند و فرایند زایمان طبیعی را راحت تر پشت سر بگذارند.
آیا زایمان طبیعی برای همه زنان مناسب است؟
زایمان به شکل طبیعی به عنوان یک روش رایج و ایمن برای تولد نوزاد در نظر گرفته می شود اما برای همه زنان مناسب نیست. شرایط پزشکی ، وضعیت جسمانی مادر و موقعیت نوزاد می توانند تعیین کننده امکان انجام زایمان طبیعی باشند. زنانی که بارداری سالم و کم خطر دارند ، معمولا می توانند زایمان به صورت طبیعی داشته باشند اما در برخی موارد مانند وضعیت نامناسب قرارگیری جنین ، مشکلات مربوط به جفت ، بیماری های مزمن مادر مانند فشار خون بالا یا دیابت کنترل نشده ، سابقه چندین سزارین یا مشکلات لگنی ، ممکن است زایمان سزارین گزینه بهتری باشد. همچنین در شرایطی که نوزاد بسیار بزرگ باشد یا روند زایمان طولانی و دشوار شود ، پزشک ممکن است تصمیم به انجام سزارین بگیرد. بنابراین تصمیم گیری درباره نوع زایمان باید تحت نظر پزشک متخصص و بر اساس ارزیابی کامل شرایط مادر و نوزاد انجام شود.
چه عواملی باعث سخت شدن زایمان طبیعی می شود؟
برخی از عوامل می توانند زایمان طبیعی را دشوارتر کنند و باعث طولانی شدن یا افزایش درد و عوارض آن شوند. مهم ترین این عوامل عبارتند از:
- اندازه و وضعیت قرارگیری جنین : اگر نوزاد بیش از حد بزرگ باشد (ماکروزومی) یا در وضعیت نامناسبی مانند بریچ (نشسته) یا عرضی قرار داشته باشد ، زایمان می تواند سخت تر شود.
- تنگی لگن مادر : اگر لگن مادر کوچک یا دارای شکل غیرعادی باشد ، عبور نوزاد از کانال زایمان ممکن است دشوار شود و نیاز به مداخله پزشکی داشته باشد.
- ضعف یا ناکارآمدی انقباضات رحمی : اگر انقباضات رحمی ضعیف ، نامنظم یا ناکارآمد باشند ، ممکن است زایمان به کندی پیش برود یا نیاز به انجام زایمان باشد.
- خستگی و ضعف جسمانی مادر : کمبود انرژی ، تغذیه نامناسب یا کم آبی بدن می تواند روند زایمان را دشوارتر کند.
- اضطراب و استرس بالا : استرس و ترس می توانند باعث ترشح هورمون های مداخله گر در روند زایمان شده و عضلات رحم را سفت کرده و درد زایمان را افزایش دهند.
- مشکلات مربوط به جفت و بند ناف : جفت سر راهی ، جدا شدن زودرس جفت یا پیچیدن بند ناف به دور گردن نوزاد می توانند زایمان را پیچیده تر کنند.
- زایمان اول : معمولا زایمان اول طولانی تر و دشوارتر از زایمان های بعدی است ، زیرا دهانه رحم و کانال زایمان تجربه عبور نوزاد را نداشته اند.
- اضافه وزن بیش از حد مادر : چاقی می تواند بر انقباضات رحمی ، وضعیت نوزاد و تحمل درد تاثیر منفی گذاشته و زایمان را سخت تر کند.
- بالا بودن سن مادر : بارداری در سنین بالا معمولا بالای ۳۵ سال ممکن است با سختی های بیشتری در زایمان طبیعی همراه باشد.
- عفونت ها یا بیماری های زمینه ای : برخی بیماری ها مانند دیابت بارداری ، فشار خون بالا ، پره اکلامپسی یا عفونت های خاص می توانند روند زایمان را تحت تاثیر قرار دهند.
مدیریت این عوامل از طریق مراقبت های بارداری ، رژیم غذایی مناسب ، ورزش ، تکنیک های آرامش بخش و مشورت با پزشک متخصص می تواند به کاهش سختی زایمان طبیعی کمک کند.
