تخمک گذاری یا لوتئال ، آزاد شدن تخمک از تخمدان به لوله های فالوپ است. معمولا ۱۳ تا ۱۵ روز قبل از شروع هر دوره رخ می دهد. مانند پریود ، زمان لوتئال می تواند از سیکلی به سیکل دیگر متفاوت باشد. حتی ممکن است در طول یک سیکل تخمک آزاد نکنید. درک مکانیسم های اصلی این فرآیند می تواند یک ابزار عالی برای سلامتی شما باشد ما اغلب تنها پس از اینکه برای باردار شدن مشکل داشتیم با این موضوع آشنا می شویم. اما داشتن دانش خوب از این مکانیسم می تواند خیلی بیشتر از اطلاعات مربوط به باروری به شما بدهد. این به شما این امکان را می دهد که تغییرات هورمونی را که بدن شما در این زمان تجربه می کند را بهتر درک کنید و تعیین کنید چه عواملی ممکن است بر زمان تخمک گذاری شما تأثیر بگذارند. ما به طور متوسط ۴۰۰ بار در طول زندگی خود تخمک می گذارید. این رقم به استفاده از یک ضد بارداری ، زمان بارداری یا شیردهی و همچنین به هر اختلال یا مشکل سلامتی که می تواند بر هورمون های جنسی تأثیر بگذارد مانند PCOS بستگی دارد.
علائم تخمک گذاری موفق
- افزایش ترشحات واژن : ترشحات شفاف ، چسبنده و کشدار مانند سفیده تخم مرغ.
- درد خفیف در ناحیه تخمدان ها : دردی کوتاه مدت در یک طرف شکم.
- افزایش دمای پایه بدن : پس از تخمک گذاری ، دمای بدن کمی بالا می رود.
- حساسیت پستان ها : به دلیل تغییرات هورمونی.
- افزایش میل جنسی : تحت تأثیر هورمون ها.
- تغییر در وضعیت دهانه رحم : دهانه رحم نرم ، باز و مرطوب می شود.
- لکه بینی خفیف : به دلیل پارگی فولیکول.
- افزایش حس بویایی یا چشایی : ناشی از تغییرات هورمونی.
- نفخ شکمی : به دلیل احتباس مایعات.
- تغییرات خلقی : تحریک پذیری یا احساس انرژی بیشتر.
این علائم نشان دهنده زمان مناسب برای باروری هستند. در صورت عدم مشاهده این علائم یا نامنظمی های قاعدگی ، مشورت با متخصص زنان خوب در تهران توصیه می شود.
چند روز بعد از تخمک گذاری احتمال بارداری وجود دارد ؟
پس از ازاد شدن تخمک ، تنها ۱۲ تا ۲۴ ساعت تخمک زنده می ماند ، بنابراین بهترین زمان برای باروری ، ۱ تا ۲ روز قبل از فاز لوتئال و در روز خود تخمک گذاری است. با این حال اسپرم می تواند ۳ تا ۵ روز در بدن زن زنده بماند ، بنابراین اگر رابطه جنسی ۲ تا ۳ روز قبل از ازاد شدن تخمک انجام شود ، احتمال بارداری وجود دارد. بعد از این فاز ، اگر لقاح اتفاق نیفتد ، تخمک از بین می رود و احتمال بارداری تقریبا صفر می شود. به طور کلی ، حداکثر تا ۱ روز پس از تخمک گذاشتن شانس بارداری بسیار کم است و بعد از آن ، دیگر امکان باروری وجود ندارد مگر در موارد بسیار نادر که تخمک بیشتر از ۲۴ ساعت زنده بماند. برای افزایش شانس بارداری ، توصیه می شود رابطه جنسی در روزهای منتهی به تخمک گذاری انجام شود.
نحوه عملکرد تخمک گذاری
تخمک های ریز در کیسه هایی به نام فولیکول در تخمدان شما رشد می کنند. فولیکول ها برای چند ماه قبل از اینکه بتوانند تخمک خود را آزاد کنند رشد می کنند. مدت زمان آن کم و بیش ۱۷۵ روز یا حدود ۶ سیکل تخمین زده می شود. تخمدان ها حاوی فولیکول هایی در چندین مرحله رشد هستند. فولیکول ها قبل از تخمک گذاری در معرض تغییرات قابل توجهی هستند. آنها از چندین عنصر و لایه تشکیل شده اند که هر کدام عملکرد خاص خود را دارند. با این حال ، اکثر فولیکول ها هرگز به مرحله ازاد سازی تخمک نمی رسند ، زیرا در مراحل مختلف رشد تجزیه می شوند.
از کجا بفهمم تخمک آزاد شده ؟
در شروع هر سیکل قاعدگی ، تعداد کمی از فولیکول های در حال رشد حدود ۱۰ عدد کاندید تخمک گذاری هستند. در حدود وسط فاز فولیکولی ، یک فولیکول غالب می شود. سپس همه چیز برای آماده سازی این فولیکول غالب به ضرر سایر فولیکول های بالقوه که در نهایت متلاشی می شوند ، اختصاص می یابد.
پس از بالغ شدن ، فولیکول تخمک موجود در آن را آزاد می کند. این تخمک از تخمدان خارج می شود و توسط لوله فالوپ مکیده می شود. این دو در واقع به هم متصل نیستند. این پینای لوله فالوپ است که تخمک را جمع می کند. پس از آزاد شدن ، تخمک حداکثر ۲۴ ساعت فرصت دارد تا توسط اسپرم در لوله فالوپ بارور شود. اگر در این مدت کوتاه بارور نشود ، شروع به از هم پاشیدن می کند. در صورت لقاح ، ظرف ۶-۱۲ روز به رحم منتقل می شود تا برای بارداری در آنجا لانه گزینی شود.
همه این پدیده ها توسط تغییرات چرخه ای هورمون های جنسی شما تعیین می شود. هورمون ها انتخاب و رشد فولیکول های شما ، آزادسازی هر تخمک و آماده سازی رحم شما برای لانه گزینی احتمالی را کنترل می کنند. این قسمت اول چرخه فاز فولیکولی نامیده می شود اتصال مغز و تخمدان که رشد فولیکول و تخمک گذاری را کنترل می کند، کمپلکس هیپوتالاموس-هیپوفیز یا CHH نامیده می شود.
قبل از تخمک گذاری
مغز در طول چرخه شما مداوم هورمون محرک فولیکول یا FSH ترشح می کند. FSH رشد فولیکول ها را تحریک می کند. هنگامی که فولیکول ها رشد می کنند ، استروژن تولید می کنند. هنگامی که یک فولیکول غالب انتخاب می شود و رشد می کند روزهای ۶-۹ چرخه ، سطح استروژن شروع به افزایش می کند. یک فولیکول زمانی غالب می شود که قطر آن تقریباً به ۱ سانتی متر برسد. به اندازه ۲ سانتی متر قطر و تا حدود ۳.۳ سانتی متر رشد می کند. به اندازه یک انگور یا یک فندق با پوسته اش است.
انتشار تخمک
هنگامی که سطح استروژن به اوج خود می رسد ، تخمک آماده رهاسازی است. سپس مغز موجی از هورمون لوتئینیزه کننده LH تولید می کند که باعث شروع تخمک گذاری می شود. آزاد شدن تخمک از فولیکول و سپس از تخمدان تقریباً ۲۴ ساعت بعد ۱۰ تا ۱۲ ساعت پس از پیک LH رخ می دهد. آنزیم ها برای فولیکول مورد نیاز است تا دیواره خود را حل کند و یک سوراخ در مرکز آن ایجاد کند تا تخمک بتواند از آن خارج شود.
در انتهای لوله فالوپ ، یک ناحیه انگشت مانند با خون متورم می شود تا تخمک جمع شود. در همان زمان ، تخمک دستخوش تغییرات خاص خود می شود تا برای لقاح احتمالی آماده شود. فولیکول قبل از تخمک گذاری منبع اصلی استروژن در بدن است. فولیکول غالب مسئول بیش از ۹۰ درصد تولید استروژن در طول دوره قبل از لوتئال است.
بعد از تخمک گذاری
مطمئناً تخمک در راه است اما کار فولیکول هنوز به پایان نرسیده است. هورمون لوتئینیزه کننده تولید پروژسترون را تحریک می کند. تحت تأثیر آن ، فولیکول به غده ای به نام جسم زرد تبدیل می شود که به نوبه خود پروژسترون و استروژن ترشح می کند. با هر چرخه ای که در آن تخمک گذاری اتفاق می افتد یک جسم زرد جدید تشکیل می شود. اگر آزاد سازی تخمک نداشته باشید ، آن تخلیه پروژسترون را نخواهید داشت. اگر تخمک توسط اسپرم بارور نشود یا در دیواره رحم کاشته نشود، پس از عبور از لوله فالوپ ، جسم زرد شکسته شده و سطح هورمون ها کاهش می یابد و باعث شروع قاعدگی می شود. اگر حاملگی اتفاق بیفتد ، جسم زرد پروژسترون کافی برای بارداری فراهم می کند تا زمانی که جفت کنترل شود.
بلافاصله پس از تخمک گذاری به سطح هورمون ها توجه کنید. سطح استروژن اندکی کاهش می یابد ، سپس پروژسترون شروع به افزایش می کند. اگر هیچ پیام هورمونی مبنی بر شروع بارداری وجود نداشته باشد ، این سطوح در اواسط فاز لوتئال دوباره شروع به کاهش می کنند و در نهایت باعث شروع قاعدگی می شوند.
عوامل تاثیر گذار بر تخمک گذاری
هر چیزی که بر تغییرات هورمونی در مغز شما تأثیر بگذارد احتمالاً بر لوتئال تأثیر می گذارد. عوامل محیطی و شخصی مانند استرس ، رژیم غذایی و ورزش می تواند منجر به تخمک گذاری کمی زود ، دیر یا عدم آزاد سازی تخمک شود. قاعدگی شما نیز ممکن است زودتر یا دیرتر بیاید یا کم و بیش سنگین باشد.
مدت زمان فاز فولیکولی اغلب از یک چرخه به چرخه دیگر متفاوت است. اگر طول فاز لوتئال معمول خود را می دانید. اغلب بین ۱۳ تا ۱۵ روز، می توانید به عقب شمارش کنید تا از زمان تخمک گذاری خود مطلع شوید. تغییرات در طول چرخه شما معمولا در مرحله فولیکولی ظاهر می شود: زمانی که طول می کشد تا یک فولیکول قبل از لوتئال بالغ شود. اغلب اتفاق می افتد که ازاد شدن تخمک در زمان شروع قاعدگی منظم نیست. همچنین بعد از بارداری یا شیردهی و با نزدیک شدن به یائسگی اتفاق می افتد.
چرا تخمک گذاری مهم است؟
عدم تخمک گذاری به صورت گه گاه مشکلی نیست اما اگر به طور مکرر اتفاق بیفتد یا دیگر اصلا لوتئال نداشته باشید و از درمان جایگزینی هورمونی استفاده نکنید ، می تواند عواقب جدی برای سلامتی شما داشته باشد. مکانیسم ازاد شدن تخمک سطوح لازم استروژن و پروژسترون را برای بدن شما فراهم می کند ، هورمون هایی که نقش بسیار بیشتری نسبت به باروری دارند. آنها بر تراکم استخوان ، سلامت قلب ، متابولیسم ، کیفیت خواب ، سلامت روان و غیره تأثیر می گذارند. بنابراین داشتن مقدار کافی ضروری است. عدم تخمک گذاری در طول سال های باروری عاملی است که به پوکی استخوان ، بیماری های قلبی عروقی و برخی سرطان ها منجر می شود.
محاسبه زمان تخمک گذاری بعد از پریود
| طول دوره قاعدگی (روز) | روز تخمک گذاری (تقریبی) | دوره باروری (روزهای مناسب) |
| ۲۱ | روز ۷ | روزهای ۵-۹ |
| ۲۸ | روز ۱۴ | روزهای ۱۲-۱۶ |
| ۳۰ | روز ۱۶ | روزهای ۱۴-۱۸ |
| ۳۵ | روز ۲۱ | روزهای ۱۹-۲۳ |
چگونه بفهمم که تخمک گذاری دارم؟
اگر سیکل شما در محدوده میانگین قرار می گیرد ، احتمالا اکثر اوقات در حال تخمک گذاری هستید:
- ۲۴-۳۸ روز طول می کشد ، کمتر از ۷-۹ روز تغییر از چرخه به چرخه و دوره های ۲-۷ روزه
- چرخه هایی که به طور مداوم در خارج از این محدوده قرار می گیرند طولانی تر ، کوتاه تر یا بسیار نامنظم ممکن است نشانه ای از عدم تخمک گذاری و دلیلی برای مراجعه به یک متخصص باشد.
آیا تخمک گذاری فقط برای بارداری اهمیت دارد؟
رها شدن تخمک تنها برای بارداری اهمیت ندارد ، بلکه نشانه ای از سلامت عمومی و تعادل هورمونی در بدن زنان است. فرایند منظم آزاد شدن تخمک بیانگر عملکرد صحیح سیستم تولیدمثل و ارتباط سالم بین مغز ، تخمدان ها و سایر غدد درون ریز است. اختلال در تخمک گذاری می تواند نشانه مشکلاتی مانند سندرم تخمدان پلی کیستیک ، کم کاری تیروئید ، استرس شدید یا تغذیه نامناسب باشد. علاوه بر این ، رها شدن تخمک بخه صورت منظم به حفظ سلامت استخوان ها ، تعادل خلق و خو و عملکرد مناسب قلب و عروق کمک می کند ، زیرا در این دوره هورمون هایی مانند استروژن و پروژسترون در سطح طبیعی ترشح می شوند. بنابراین ، حتی در زنانی که قصد بارداری ندارند ، حفظ چرخه تخمک گذاری سالم از اهمیت بالایی برای سلامت کلی بدن برخوردار است.
نحوه محاسبه روز تخمک گذاری برای بارداری
تخمک گذاری زمانی است که یکی از تخمدان ها یک تخمک آزاد می کند. این اتفاق معمولا حدود وسط چرخه قاعدگی رخ می دهد. برای محاسبه روز باروری ، کافی است طول چرخه خود را بدانید ؛ یعنی تعداد روزها از شروع یک پریود تا شروع پریود بعدی. معمولا روز آزاد شدن تخمک از تخمدان ۱۴ روز قبل از شروع پریود بعدی است. برای مثال اگر چرخه شما ۲۸ روزه باشد ، تخمک گذاری حدود روز چهاردهم رخ می دهد. بهترین زمان برای بارداری ، چند روز قبل از رها شدن تخمک است ، چون تخمک فقط حدود ۱۲ تا ۲۴ ساعت بعد از آزاد شدن قابلیت باروری دارد و اسپرم می تواند چند روز در بدن زن زنده بماند. بعضی زنان با توجه به نشانه هایی مثل ترشحات شفاف و لغزنده یا کمی بالا رفتن دمای بدن می توانند روزهای باروری را راحت تر تشخیص دهند. برای دقت بیشتر هم می توان از تست های مخصوص یا اپلیکیشن های پیگیری چرخه قاعدگی استفاده کرد.
تاثیر بیماری های تیروئید بر تخمک گذاری
بیماری های تیروئید می توانند تأثیر قابل توجهی برباروری داشته باشند ، زیرا هورمون های تیروئید با هورمون های تولیدمثل در ارتباط مستقیم هستند. کم کاری تیروئید باعث افزایش هورمون TSH و کاهش هورمون های تخمدان می شود و ممکن است باعث تأخیر یا توقف آزاد شدن تخمک از تخمدان شود. پرکاری تیروئید نیز می تواند چرخه قاعدگی را نامنظم کند و باعث تخمک گذاری نابهنجار یا کوتاه شدن دوره باروری شود. این اختلال ها می توانند علاوه بر کاهش احتمال بارداری ، علائمی مانند پریودهای نامنظم ، تغییر وزن ، خستگی و نوسانات خلقی ایجاد کنند. با کنترل مناسب هورمون های تیروئید ، معمولا عملکرد تخمدان ها و رها شدن تخمک به حالت طبیعی باز می گردد.
تخمک گذاری در سیکل نامنظم چگونه است؟
در زنانی که سیکل قاعدگی منظم ندارند ، پیش بینی روز باروری سخت تر است ، زیرا طول چرخه هر ماه متفاوت است و رها سازی تخمک ممکن است در زمان های مختلف اتفاق بیفتد. در این شرایط ، تخمک گذاری ممکن است دیرتر یا زودتر از حد انتظار رخ دهد یا گاهی اصلاً اتفاق نیفتد.
برای تشخیص آزاد شدن تخمک در سیکل نامنظم می توان به نشانه های بدن توجه کرد ، مثل ترشحات شفاف و لغزنده دهانه رحم یا کمی افزایش دمای پایه بدن بعد از آزاد شدن تخمک. همچنین تست های خانگی تخمک گذاری که هورمون LH را اندازه می گیرند ، می توانند زمان تقریبی آزاد شدن تخمک را مشخص کنند. در برخی موارد ، پزشک ممکن است سونوگرافی واژینال یا آزمایش هورمونی تجویز کند تا آزادسازی تخمک دقیق تر بررسی شود. با پیگیری دقیق و استفاده از ابزارهای کمکی ، حتی در سیکل های نامنظم هم می توان روزهای باروری را شناسایی و احتمال بارداری را افزایش داد.
