سرطان تخمدان یکی از بیماری های خاموش زنان است که به دلیل علائم نامشخص ، اغلب در مراحل پیشرفته تشخیص داده می شود. طبق آمار ، این بیماری هشتمین علت مرگ و میر ناشی از سرطان در زنان است و تنها ۲۰ درصد از موارد در مراحل اولیه شناسایی می شوند. این تاخیر در تشخیص باعث می شود بسیاری از بیماران زمانی متوجه بیماری خود شوند که گزینه های درمانی محدودتر و تهاجمی تر هستند. برای زنی که با این تشخیص مواجه می شود ، احساس نگرانی ، سردرگمی و ترس از آینده کاملا طبیعی است. ذهن او پر از پرسش هایی درباره شانس بهبودی ، روش های درمان و کیفیت زندگی خواهد بود. اما درک این نکته که تشخیص زودهنگام می تواند شانس بقا را تا ۹۰ درصد افزایش دهد ، اهمیت توجه به علائم و غربالگری های منظم را نشان می دهد. آگاهی از روش های تشخیصی مانند سونوگرافی و آزمایش های تکمیلی می تواند در کاهش اضطراب و افزایش امید به درمان موثر باشد.
انواع مختلف سرطان تخمدان
| نوع سرطان تخمدان | توضیحات |
|---|---|
سرطان های اپیتلیالی (Epithelial Tumors) | شایع ترین نوع سرطان تخمدان است و حدود 90 درصد موارد را شامل میشود. این سرطان از سلول های پوششی سطح تخمدان آغاز می شود و می تواند انواعی مانند سروزی ، موسینی ، آندومتریوئید و سلول شفاف داشته باشد. |
تومورهای سلولهای زاینده (Germ Cell Tumors) | این نوع نادرتر است و حدود 5 درصد سرطانهای تخمدان را تشکیل می دهد. در زنان جوان شایع تر بوده و از سلول های تولید کننده تخمک منشأ می گیرد. انواع آن شامل دیسژرمینوما ، تراتوم بدخیم و تومورهای کیسه زرده است. |
تومورهای استرومایی (Stromal Tumors) | این نوع از سلول های مسئول تولید هورمون در تخمدان نشأت می گیرد و حدود 5 درصد موارد را تشکیل می دهد. تومورهای سلول گرانولوزا و سلول سر تولی-لیدیگ از مهم ترین انواع آن هستند و می توانند باعث عدم تعادل هورمونی شوند. |
توسعه سرطان و گسترش سلول های سرطانی
در ابتدا سلول های غیر طبیعی تخمدان تومور کوچکی را تشکیل می دهند که ساختار اندام را تغییر نمی دهد. هر چه بیماری بیشتر توسعه یابد ، احتمال پارگی تومور تخمدان در سطح اندام بیشتر می شود. این پدیده جدی بودن سرطان تخمدان را توضیح می دهد. اگر دیواره تخمدان از بین برود ، سلول های سرطانی به محیط اطراف فرار می کنند و باعث گسترش سرطان به لگن و اندام های اطراف می شوند. در این شرایط ، سلول های سرطانی می توانند در نزدیک ترین اندام ها مانند دیگر تخمدان ، رحم ، مثانه و رکتوم لانه کنند. علاوه بر این ، اگر سرطان به رشد خود ادامه دهد ، می تواند به صفاق که غشای محافظ اندام های شکم است برسد. سپس در مورد متاستازهای منطقه ای صحبت خواهیم کرد. در نهایت ، اگر هیچ درمانی انجام نشود ، سرطان میتواند از راه دور در اندامهای دور مانند ریه ها ، کبد یا مغز پخش شود. سپس در مورد متاستازهای دور صحبت خواهیم کرد.
علل سرطان تخمدان
برخی از عوامل خاص برای فرد یا ناشی از محیط او می توانند احتمال ابتلا به سرطان تخمدان را افزایش دهند:
- سن : احتمال اینکه یک زن مسن تر از یک زن جوان سلول های غیرطبیعی داشته باشد که به سرطان تبدیل می شوند ، بیشتر است. به همین دلیل است که میانگین سنی در هنگام تشخیص 65 سال است.
- وراثت : مشخص شده است که تقریباً 10 تا 15 درصد تومورهای اپیتلیال تخمدان منشأ ژنتیکی دارند. در 90 درصد موارد ، ناهنجاری ژنتیکی مربوط به ژنهای BCRA1 و BCRA2 است که خطر ابتلا به سرطان سینه را نیز افزایش میدهند.
- عوامل هورمونی : به نظر می رسد داده های حاصل از مطالعات جمعیت زنان نشان می دهد که سابقه هورمونی زن (تعداد بارداری ، شیردهی ، داروهای ضد بارداری هورمونی ، یائسگی دیررس و غیره) بر خطر سرطان تخمدان تأثیر می گذارد.
سرطان تخمدان این ویژگی را دارد که برای مدت طولانی بدون علامت باقی بماند، که این واقعیت را توضیح می دهد که بیماری اغلب در مراحل پیشرفته تشخیص داده می شود.
اولین علامت سرطان تخمدان
سرطان تخمدان یکی از سرطان های خاموش در زنان است که اغلب تا مراحل پیشرفته تشخیص داده نمی شود. اولین علامت این بیماری معمولا مبهم و نامشخص است اما یکی از نشانه های اولیه ای که کمتر به آن توجه می شود ، احساس سیری زودرس و کاهش اشتها است. بسیاری از زنان ، این علامت را به مشکلات گوارشی مانند نفخ یا سوءهاضمه نسبت می دهند ، درحالی که می تواند نشانه ای از توده ای در تخمدان باشد که بر دستگاه گوارش فشار وارد می کند. از دیگر علائم کمتر شناخته شده می توان به کمردرد مداوم و احساس سنگینی در لگن اشاره کرد. این دردها اغلب به مشکلات اسکلتی یا عضلانی نسبت داده می شوند اما می توانند نشان دهنده رشد غیرطبیعی سلول ها در تخمدان باشند. تغییرات در عادت های دفعی مانند یبوست مداوم یا نیاز مکرر به ادرار نیز از نشانه های اولیه ای است که نباید نادیده گرفته شود. تشخیص زودهنگام ، کلید درمان موثر این بیماری است.
تشخیص سرطان تخمدان با سونوگرافی
سونوگرافی یکی از روش های اصلی برای بررسی تخمدان ها و تشخیص سرطان تخمدان است. این روش به دو صورت شکمی (Abdominal) و ترانسواژینال (TVS) انجام می شود. در سونوگرافی شکمی ، پروب روی شکم قرار می گیرد و برای وضوح بهتر تصویر ، مثانه باید پر باشد. در سونوگرافی ترانس واژینال ، پروب داخل واژن قرار داده می شود و تصاویر دقیق تری از تخمدان ها ارائه می دهد.
در این روش بهترین متخصص زنان تهران اندازه ، شکل و ویژگی های کیست ها یا توده های تخمدانی را بررسی می کند. وجود توده های جامد ، دیواره های ضخیم ، سپتوم های غیرطبیعی یا افزایش جریان خون در داپلر رنگی می تواند نشانه ای از بدخیمی باشد. با این حال سونوگرافی به تنهایی قادر به تشخیص قطعی سرطان نیست و معمولا در کنار آن آزمایش هایی مانند سطح مارکر CA-125 و بررسی های تکمیلی مانند MRI یا سی تی اسکن انجام می شود. در صورت مشاهده ضایعات مشکوک ، پزشک ممکن است بیوپسی یا جراحی لاپاراسکوپی را توصیه کند تا ماهیت دقیق توده مشخص شود.
علائم سرطان تخمدان
همه این علائم مختص این بیماری نیستند و بسیاری از آسیب شناسی های دیگر می توانند دلیل این نوع علائم باشند. علائم سرطان تخمدان، در مرحله پیشرفته، با اختلالات زیر ظاهر می شود:
- دستگاه گوارش : نفخ ، حالت تهوع ، مشکلات حمل و نقل ، از دست دادن اشتها.
- زنان : اختلال در قاعدگی ، متروراژی (خونریزی واژن) ، ترشحات غیر طبیعی واژن.
- موارد مربوط به افزایش توده تومور : بی اختیاری ادرار ، درد در لگن ، افزایش حجم شکم ، احساس سنگینی یا ناراحتی در شکم.
تشخیص سرطان تخمدان چگونه انجام می شود؟
کشف این بیماری در مراحل اولیه اغلب به دنبال اکتشاف جراحی انجام شده پس از ظهور علائم یا پس از سونوگرافی که نشان دهنده آسیب شناسی تخمدان است ، رخ می دهد. جدای از این شرایط ، کار تشخیصی زمانی آغاز می شود که علائم قابل توجه شوند. در این مورد ، سرطان تخمدان در حال حاضر در مرحله پیشرفته است.روش های تشخیص شامل:
- معاینه بالینی
- سونوگرافی اندوواژینال
- تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (MRI)
- ارزیابی بیولوژیکی
- بیوپسی (برداشتن قطعه ای از بافت تخمدان)
چه درمان هایی برای سرطان تخمدان در دسترس هستند؟
برای انتخاب درمان پارامترهایی مثل ویژگی های تومور ، مانند اندازه ، محل ، مرحله و درجه تومور و وضعیت سلامت عمومی بیمار در نظر گرفته می شود. در مدیریت سرطان تخمدان ، دو رویکرد درمانی وجود دارد: جراحی و داروهای ضد سرطان (شیمیدرمانی و درمانهای هدفمند) ، که به تنهایی یا ترکیبی استفاده می شود . اهداف درمانی از بین بردن تومور ، کاهش خطر عود ، کاهش سرعت توسعه تومور و درمان علائم مرتبط با بیماری است. جراحی تخمدان درمان استاندارد این بیماری است. در واقع ، هدف آن برداشتن کل تومور در عین حفظ یک منطقه ایمنی است تا از هرگونه خطر عود جلوگیری شود. بنابراین ، جراحی به تنهایی در سرطان های اولیه تخمدان و در ترکیب با شیمی درمانی برای انواع پیشرفته تر استفاده می شود. چندین نوع مداخله وجود دارد:
- آدنکسکتومی دوطرفه ، به عبارت دیگر برداشتن هر دو تخمدان و هر دو لوله فالوپ به عنوان یک اقدام احتیاطی.
- هیسترکتومی یا برداشتن رحم.
- کورتاژ غدد لنفاوی ، که شامل برداشتن غدد لنفاوی اطراف تخمدان ها در لگن شکم است.
در هر مرحله از بیماری، حداقل درمان اوفورکتومی (برداشتن تخمدان ها) و هیسترکتومی (برداشتن رحم) است. استثناهایی وجود دارد ، برای مثال زنان جوانی که بچه دار نشده اند و مایل به داشتن فرزند هستند. مراحل پیشرفته تر و تومورهای بزرگ با خطر بالای گسترش سرطان به کورتاژ غدد لنفاوی نیاز دارند.
درمان دارویی برای سلول های سرطانی تخمدان
درمان های دارویی شامل تمام درمان های دارویی است که روی سلول های سرطانی اثر می گذارد. هدف آنها از بین بردن سلول های سرطانی یا محدود کردن تکثیر آنها است. بسته به مولکول های تجویز شده ، بیماران می توانند داروها را به صورت داخل وریدی یا خوراکی مصرف کنند. در حالی که داروهای شیمی درمانی تقسیم سلولی تومور را مسدود می کنند ، درمان های هدفمند بر رشد و انتشار سلول های تومور تأثیر می گذارد. چندین موقعیت به این درمان ها نیاز دارند:
- شیمی درمانی نئوادجوانت : در این حالت درمان ها قبل از هر گونه مداخله جراحی انجام می شود. هدف آنها کاهش اندازه تومور به منظور افزایش موفقیت عمل است.
- شیمی درمانی کمکی : در این مورد ، درمانها پس از جراحی انجام میشود و هدف آن تثبیت سود عمل و جلوگیری از عود است.
چه مولکول هایی در مبارزه با سرطان تخمدان استفاده می شود ؟
- تاکسان ها (پاکلیتاکسل ، دوستاکسل) : داروهای ضد سرطانی هستند که دوک را مسدود می کنند و به سلول ها اجازه تقسیم می دهند.
- نمک های پلاتین (سیس پلاتین ، کربوپلاتین) : داروهای ضد سرطانی هستند که قادر به اتصال به DNA هستند و تکثیر سلول های سرطانی را متوقف می کنند.
- بواسیزوماب : که یک آنتی بادی مونوکلونال است که مانع ایجاد رگ های خونی جدید توسط تومور می شود
- Cetuximab و panitumumab : آنتی بادی های مونوکلونال هستند که مانع از انتقال اطلاعات بین سلول های تومور می شوند و در نتیجه از تقسیم و تکثیر آنها جلوگیری می کنند.
- اولاپاریب : که یک ضد PARP است و از ترمیم DNA آسیب دیده در سلول های تومور جلوگیری می کند.
