زایمان در آب ، زایمانی است که در وان آب گرم انجام می شود. امروزه بسیاری از خانم ها ترجیح می دهند کودک خود را به صورت طبیعی و در آب به دنیا بیاورند. نظریه ای در خصوص این نوع زایمان وجود دارد و آن هم این است که از آن جایی که جنین نه ماه در کیسه آمنیوتیک قرار می گیرد ، به دنیا آوردن فرزند در آب می تواند شرایط مشابهی را فراهم کند تا از میزان استرس مادر نیز کاسته شود.
زایمان در آب چه مزایایی را به همراه دارد؟
برای مادر:
- آرامش و راحتی بیشتر
- آب در مراحل پایانی زایمان ، انرژی مادر را بیشتر خواهد کرد
- آب از وزن مادر کم می کند و همین مورد امکان حرکت آزادانه مادر را در هنگام زایمان در آب فراهم خواهد کرد
- قرار گرفتن مادر در آب به افزایش انقباضات رحمی ، بهبود جریان خون ، کاهش میزان درد مادر و اکسیژن رسانی بیشتر به جنین کمک می کند
- آب به پایین آمدن سطح فشار خون ناشی از استرس و اضطراب کمک می کند
- به نظر می رسد آب می تواند باعث پایین آمدن هورمون های استرس شود که اندورفین بیشتری در بدن مادر تولید خواهد شد که همانند یک مهار کننده درد عمل می کند
- آب باعث می شود پری نئوم الاستیسیته بیشتری پیدا کند که احتمال پارگی این ناحیه به حداقل خواهد رسید.
برای جنین:
- فراهم شدن محیطی مشابه مایع آمنیوتیک
- کاهش استرس و افزایش حس امنیت برای جنین
در چه مواردی زایمان در آب توصیه نمی شود؟
زایمان طبیعی در آب یکی از گزینه های زایمان برای خانم هایی است که بارداری کم خطری دارند و این روش باید زمانی انجام شود که سلامت مادر و جنین تضمین شود. در موارد زیر انجام این روش زایمان توصیه نمی شود:
- زمانی که مادر مبتلا به هرپس باشد. هرپس به راحتی در آب منتقل می شود. در این خصوص حتما باید با پزشک مشورت صورت گیرد.
- زمانی که جنین در وضعیت بریچ باشد. بریچ به وضعیتی گفته می شود که جنین با پا و اندام های تحتانی به دنیا می آید.
- زمانی که خونریزی و یا عفونت های دوران بارداری تشخیص داده شده باشد.
- در چند قلوزایی ها.
- زمانی که نوزاد دو هفته زودتر از زمان تعیین شده به دنیا بیاید.
- در صورتی که میزان مکونیوم (اولین مدفوع نوزاد) زیاد باشد. مقدار کم مکونیوم طبیعی است. اما از آن جایی که می تواند در سطح آب شناور شود ، مادر باید از داخل وان بیرون بیاید. زمانی که نوزاد داخل آب است ، مواد باید از روی صورت شسته شوند.
- در صورت ابتلای مادر به مسمومست بارداری.
در کل ، خانم هایی که قصد زایمان در آب دارند ، باید:
- بارداری سالمی را پشت سر گذاشته باشند
- سی و هفت هفته بارداری کامل شده باشد
- هیچ گونه داروی قوی مصرف نکنند
آیا قرارگیری در وان آب گرم در بارداری خطرناک نیست؟
احتمال بروز خطر به میزان دما بستگی دارد. اگر دمای آب بسیار داغ باشد ، از دست دادن آب بدن می تواند برای مادر و یا جنین خطرناک باشد. آن چه که در زایمان در آب اهیمت دارد این است هیدراته بدن باید حفظ شود. این روش زایمان به گونه ای طراحی شده است که از بروز عوارض و مشکلات این چنینی پیشگیری به عمل آید.
بعد از قرارگیری مادر در وان آب چه اتفاقی می افتد؟
مادر به راحتی می تواند داخل وان آب در موقیعت های مختلف قرار بگیرد و حرکات آزادانه ای داشته باشد. امکان همراهی همسر در این نوع زایمان نیز وجود دارد. مقداری آب و مایعات به مادر داده می شود تا سطح انرژی بالا برود و تعریق بیشتر شود. مثانه در طول زایمان به طور مرتب تخلیه می شود ، در نتیجه نوزاد فضای کافی در لگن را خواهد داشت. در طول زایمان ، وضعیت مادر و جنین و علائم حیاتی مانند ضربان قلب ، دمای بدن و فشار خون به طور مرتب کنترل می شوند تا از سلامت هر دو اطمینان حاصل گردد. دمای آب باید در حد ۳۶ درجه سانتی گراد حفظ شود. نکته بسیار مهم این است که دمای آب نباید بسیار داغ شود.
بسیاری از مادران نگران این مساله هستند که آیا به دنیا آمدن نوزاد زیر آب خطرناک نیست؟
در پاسخ باید بگوییم ، خیر. رفلاکس تنفسی نوزاد زمانی آغاز می شود که در تماس با هوا قرار بگیرد. دلیل کنترل دمای آب این است که به دنیا آمدن در آب دقیقا مشابه دمای بدن است و به همین خاطر ، تنفس نوزاد آغاز نمی شود. اکسیژن مورد نیاز نوزاد در طول زایمان ، از راه بند ناف تامین می شود. نوزاد بلافاصله بعد از خارج شدن از بدن مادر ، به سطح آب آورده می شود و اولین تماس پوستی با مادر فراهم می شود. زایمان در آب با آرامش بیشتری همراه است و ممکن است نوزاد گریه ها و حرکات شدیدی را نداشته باشد.
زایمان در آب با حضور همسر
ایا زایمان در آب می تواند خطراتی را به همراه داشته باشد؟
در طول چند سال گذشته ، زایمان طبیعی در آب طرفداران زیادی را پیدا کرده است و تحقیقاتی بسیاری در خصوص عوارض احتمالی این روش زایمان صورت گرفته است. در واقع این گونه می توان گفت که این روش زایمان کاملا ایمن است و خطری مادر و یا جنین را تهدید نخواهد کرد. زایمان در آب در مرحله اول زایمان می تواند مزایایی را به همراه داشته باشد. منظور از فاز اول زایمان ، شروع انقباضات رحمی و گشاد شدن دهانه رحم می باشد. زایمان کردن در آب می تواند آرامش و راحتی بیشتری را برای مادر به همراه داشته باشد. قطعا حرکت در آب به مراتب راحت تر از حرکت بر روی تخت خواهد بود. زمانی که زایمان وارد فاز دوم می شود ، دهانه رحم به اندازه کافی باز و گشاد می شود و نوزاد با انقباضات رحم خارج خواهد شد. به دنیا آمدن نوزاد در آب نیز با خطری همراه نیست ، چرا که نوزاد تا زمان قرارگیری در مجاورت هوا نفس نخواهد کشید.
چه کسانی می توانند زایمان در آب را تجربه کنند؟
زایمان کردن در آب برای زنانی مناسب است که بارداری آن ها کم خطر بوده و عوارضی نظیر فشار خون بالا ، دیابت بارداری یا بیماری های زمینه ای ندارند. این روش بیشتر برای افرادی توصیه می شود که در هفته های پایانی بارداری ، جنین آن ها در وضعیت مناسب یعنی سر به سمت پایین قرار گرفته باشد و بارداری آن ها بدون هیچ مشکلی پیش رفته باشد. زنانی که قصد زایمان در آب دارند ، باید تحت نظر پزشک متخصص زنان یا مامای آموزش دیده باشند تا شرایط آن ها به طور دقیق بررسی شود. همچنین وزن مناسب مادر و جنین و عدم سابقه زایمان های پیچیده یا عمل های جراحی رحم از دیگر شرایط مهم هستند. مادرانی که دوقلو باردار هستند ، سابقه زایمان زودرس دارند یا جفت سرراهی دارند ، کاندید مناسبی برای زایمان در آب نیستند. در این روش مادر باید در طول زایمان به طور مداوم تحت نظر باشد تا هرگونه تغییر در وضعیت او یا جنین سریعاً شناسایی شود. آب گرم به کاهش درد و آرامش مادر کمک می کند اما این روش تنها در صورت رعایت اصول بهداشتی و ایمنی در محیط مناسب ، با امکانات لازم و توسط کادر درمان مجرب امکان پذیر است.
برای زایمان در آب چه لباسی بپوشم؟
برای زایمان در آب ، انتخاب لباس به راحتی و اولویت های شخصی مادر بستگی دارد. اغلب مادران ترجیح می دهند لباسی بپوشند که آزادی حرکت و راحتی در آب را فراهم کند. لباس های سبک ، نازک و ضد آب یا لباس های مخصوص شنا مانند بیکینی یا تانکینی می توانند گزینه های مناسبی باشند. برخی مادران ممکن است فقط قسمت بالای لباس شنا را بپوشند یا از یک سوتین ورزشی که راحت باشد استفاده کنند. اگر تمایل به پوشاندن بخش بیشتری از بدن دارید ، میتوانید از یک تی شرت نخی بلند یا لباسی سبک و آزاد استفاده کنید که در آب خیس شده و چسبناک نمی شود. نکته مهم این است که لباس باید آزادی لازم را برای حرکات بدن فراهم کند و مانعی برای معاینه پزشک یا ماما ایجاد نکند.
در صورتی که ترجیح می دهید بدون لباس در آب باشید ، این نیز انتخابی کاملا طبیعی است و به راحتی شما بستگی دارد. مهم ترین نکته این است که احساس آرامش کنید و لباس یا انتخاب شما مانع تمرکز یا راحتی در فرآیند زایمان نشود. همچنین بهتر است از کادر درمان درباره مناسب ترین گزینه مشورت بگیرید.
آیا در صورت انجام زایمان در آب می توان از گزینه کلامپ بند ناف استفاده کرد؟
بله ، در صورت زایمان در آب ، استفاده از کلامپ بند ناف امکان پذیر است و معمولا مشکلی ایجاد نمی کند. کلامپ بند ناف به فرآیند قطع جریان خون از بند ناف پس از تولد کمک می کند. در زایمان های آبی ، نوزاد معمولا پس از خروج کامل از رحم و قرار گرفتن در آب ، به آرامی به سمت سطح آورده می شود و همچنان از طریق بند ناف به مادر متصل است. در این حالت اگر وضعیت نوزاد پایدار باشد ، می توان منتظر ماند تا جریان خون بند ناف به صورت طبیعی کاهش یابد. پس از انتقال نوزاد به خارج از آب ، بند ناف بسته و سپس بریده می شود. استفاده از کلامپ در این شرایط باید با رعایت استانداردهای بهداشتی انجام شود و کادر درمانی مجرب به طور کامل بر روند زایمان و سلامت نوزاد نظارت داشته باشند. هماهنگی با تیم زایمان برای اجرای این روش به بهترین نحو ضروری است.
