بی اختیاری ادراری استرسی ، وضعیتی است که هنگام خنده ، عطسه یا سرفه ، ایستادن ، بلند کردن یک جسم سنگین یا در حین انجام فعالیت بدنی باعث نشت ادرار می شود. این شایع ترین شکل بی اختیاری ادرار در زنان است. عللاین عارضه شامل سبک زندگی ، عوارض پزشکی ، بارداری و چاقی است. برای افراد مبتلا به بی اختیاری استرسی ادراری می تواند اثرات نامطلوبی بر کار ، زندگی اجتماع ، روابط و زندگی جنسی داشته باشد.
علائم بی اختیاری ادراری استرسی چیست؟
- مشخصه اصلی این عارضه نشت ادرار بدون احساس نیاز به ادرار است ، زمانی که نیرویی به مثانه وارد می شود. این در هنگام تلاش های کوچک مانند عطسه ، سرفه ، خندیدن یا بلند کردن یک جسم سنگین و همچنین در هنگام فعالیت بدنی در حین ورزش و گاهی اوقات فعالیت جنسی رخ می دهد.
- بی اختیاری ادراری استرسی معمولا به دلیل ضعیف شدن عضلات پرینه یا عضلات اسفنکتر مجرای ادرار است. گاهی اوقات ، به موازات نشت ادرار گهگاهی ، زنان از شکل دیگری از بی اختیاری رنج می برند که این بار می تواند با میل به ادرار کردن همراه باشد. تنها با تشخیص متخصص زنان و زایمان ، توسط پزشک عمومی یا متخصص اورولوژی ، می توان علت دقیق و نوع دقیق بی اختیاری را تعیین کرد.
- بی اختیاری استرسی شامل مقدار کمی نشت ادرار است. با این حال ، این امر به صورت روزانه آزاردهنده است و می تواند مانع از آن شود که افراد آسیب دیده زندگی خود را همانطور که می خواهند پیش ببرند. نه دردناک است و نه همراه با علائم دیگر ، در بیشتر مواقع می تواند منجر به عفونت های پوستی و گاهی بدتر شود. به همین دلیل است که بی اختیاری ادرار استرسی باید درمان شود.
- در مردان بسیار نادر است، مگر در موارد معدودی از جراحی پروستات.
توضیحات دکتر نگین حدادی درباره بی اختیاری ادراری استرسی:
چرا بی اختیاری ادراری استرسی اتفاق می افتد؟
بی اختیاری ادرار استرسی زمانی اتفاق می افتد که آنچه قرار است از مجاری ادراری و مثانه حمایت کند آنطور که باید کار نمی کند. این اختلال می تواند ناشی از ضعیف شدن رباط ها و ماهیچه های پرینه یا اختلال در عملکرد عضلات اسفنکتر مجرای ادرار باشد. دیگر نمی توان عملکرد طبیعی ادرار را تضمین کرد.
وقتی مثانه از ادرار پر می شود ، بزرگتر می شود. در مجرای ادراری که به درستی کار می کند ، ماهیچه های دریچه مانند زمانی که این اتفاق می افتد بسته می مانند. تا زمانی که فرد به توالت برود از نشت ادرار جلوگیری می کند. با این حال ، زمانی که این عضلات ضعیف هستند ، هر فعالیتی که بر عضلات شکم و لگن فشار وارد کند ، می تواند به مثانه فشار وارد کند و منجر به نشت غیرارادی ادرار شود.
چگونه عضلات پرینه قدرت خود را از دست می دهند؟
برای خانم ها علت اصلی ضعیف شدن عضلات پرینه و اسفنکتر ادرار زایمان است. در طول زایمان ، پرینه ممکن است دچار آسیب بافتی یا عصبی شود. بی اختیاری ادراری استرسی که مستقیماً با این ضایعات مرتبط است می تواند مدت کوتاهی پس از زایمان شروع شود اما در برخی موارد پس از چندین سال رخ می دهد. برای مردان ، شایع ترین علت بی اختیاری استرسی انجام پروستاتکتومی است. برداشتن جزئی غده پروستات به عنوان بخشی از درمان بزرگی پروستات یا سرطان پروستات.
آیا عوامل دیگری وجود دارد که بی اختیاری ادراری استرسی را تشدید کند؟
تحقیقات نشان می دهد که بی اختیاری ادراری استرسی می تواند با موارد زیر بدتر شود:
- بیماری هایی که باعث سرفه یا عطسه مزمن می شوند
- چاقی
- مصرف تنباکو
- بلند کردن اجسام سنگین
- بارداری
- بلند کردن بارهای سنگین به طور مکرر فشار مضاعفی بر عضلات پرینه وارد می کند.
- عضلات پرینه نیز در زنان به دلیل تغییر در تون و ساختار عضلانی که پس از یائسگی رخ می دهد ، ضعیف می شوند.
- یبوست مزمن شامل دورههای طولانی نشستن و فشار دادن برای دفع مدفوع، ماهیچههای پرینه را تحت فشار منظم غیرضروری قرار میدهد که میتواند منجر به بیاختیاری ادرار استرسی شود.
عوارض جسمی بی اختیاری ادرار استرسی
بی اختیاری ادراری استرسی همچنین می تواند عوارض جانبی مانند تحریک پوست یا بثورات ناشی از تماس طولانی مدت پوست با ادرار داشته باشد. بنابراین مهم است که اطمینان حاصل شود که پوست خشک ، تمیز، با آبرسانی مناسب و محافظت شده باقی می ماند.
چه کسانی ممکن است دچار بی اختیاری ادرار شوند؟
اگرچه مردان نیز تحت تأثیر قرار می گیرند معمولاً بی اختیاری سرریز و بی اختیاری پس از جراحی پروستات بیشتر است ، اما عمدتاً زنان هستند که تحت تأثیر بی اختیاری ادراری استرسی قرار می گیرند. در واقع ، به دلیل داشتن مجرای ادرار طولانیتر ، غده پروستات که در پایه مجرای ادرار قرار دارد و به مسدود کردن جریان ادرار کمک میکند و به دلیل داشتن اسفنکتر قویتر از زن ، به طور طبیعی از بی اختیاری بهتر محافظت میشود.
از سوی دیگر ، زن سیستم کنترل خود را تحت تأثیر روزنه مهمی که از آن عبور می کند (واژن) و عوامل مامایی ، هورمونی و بافتی بدنبال اتفاقاتی مانند بارداری و زایمان و همچنین یائسگی ، تضعیف می کند. این اختلال بسیار شایع است و ممکن است در هر سنی رخ دهد. تخمین زده می شود که بین ۲۰ تا ۳۰ درصد زنان در دوران بارداری یا پس از زایمان دچار بی اختیاری ادرار می شوند.
بی اختیاری ادراری استرسی نیز یک اختلال شایع در نزدیک شدن به یائسگی است ، به دلیل تغییرات هورمونی که بر بافت ها و فیبرهای عضلانی تأثیر می گذارد. تقریبا نیمی از زنان در حوالی یائسگی دچار بی اختیاری ادرار می شوند.
چگونه می توان با انجام تمرینات کگل ، بی اختیاری ادراری استرسی را درمان کرد؟
تمرینات کگل شامل تقویت عضلات کف لگن است که مسئول حمایت از مثانه و کنترل ادرار هستند. برای انجام این تمرین ، ابتدا باید عضلات صحیح را شناسایی کنید ؛ ساده ترین روش متوقف کردن جریان ادرار هنگام دفع است ، عضلاتی که این کار را انجام می دهند همان عضلات کف لگن هستند. بعد از شناسایی ، می توانید این عضلات را منقبض کرده و حدود پنج تا ده ثانیه نگه دارید ، سپس به آرامی رها کنید. این حرکت را ۱۰ تا ۱۵ بار در هر جلسه و سه بار در روز تکرار کنید. با گذشت زمان ، عضلات تقویت شده و توانایی کنترل نشت ادرار در هنگام سرفه ، عطسه یا فعالیت های فیزیکی افزایش می یابد. توجه داشته باشید که تمرینات باید منظم و مداوم انجام شوند و از فشار آوردن به عضلات شکم یا باسن خودداری شود تا اثرگذاری بیشتر باشد. توصیه می شود که نتیجه این تمرینات را حداقل پس از چند هفته تا چند ماه مشاهده کنید و در موارد شدید ، تمرینات همراه با راهنمایی فیزیوتراپیست کف لگن مؤثرتر خواهد بود.
چه تفاوتی بین بی اختیاری ادراری استرسی و مثانه بیش فعال وجود دارد؟
بی اختیاری ادراری استرسی و مثانه بیش فعال هر دو مشکلات مربوط به کنترل ادرار هستند اما علت ، علائم و نحوه درمان آن ها متفاوت است. در بی اختیاری استرسی ، نشت ادرار عمدتاً در اثر فشار فیزیکی روی مثانه رخ می دهد ؛ بهعنوان مثال هنگام سرفه ، عطسه ، خنده یا بلند کردن اجسام سنگین ، عضلات کف لگن و اسفنکتر ادرار توانایی کافی برای نگه داشتن ادرار ندارند. این نوع بی اختیاری با افزایش سن ، بارداری ، زایمان یا ضعف عضلات کف لگن ارتباط دارد و فرد قبل از احساس ناگهانی فوریت ادرار ، ادرار خود را از دست می دهد.
در مقابل مثانه بیش فعال به معنای احساس فوری و مکرر نیاز به ادرار کردن است که ممکن است حتی با مقدار کمی ادرار همراه باشد و گاهی منجر به نشت ادرار شود. این مشکل ناشی از فعالیت غیرطبیعی عضلات مثانه است که به صورت غیرارادی منقبض می شوند. افراد مبتلا به مثانه بیش فعال ممکن است شب ها نیز مجبور به بیدار شدن برای دفع ادرار شوند و حتی بدون هیچ فشار فیزیکی دچار بی اختیاری شوند.
درمان بی اختیاری ادراری استرسی زنان
تغییر سبک زندگی
تغییر سبک زندگی می تواند نقش مهمی در کاهش علائم بی اختیاری ادراری استرسی داشته باشد. کاهش وزن در افرادی که اضافه وزن دارند ، فشار روی مثانه و عضلات کف لگن را کم می کند. پرهیز از مصرف زیاد کافئین و نوشیدنی های تحریک کننده مثانه ، ترک سیگار و کنترل یبوست نیز مفید است. همچنین برنامه ریزی برای دفع منظم ادرار و اجتناب از نگه داشتن طولانی مدت آن می تواند فشار روی مثانه را کاهش دهد. این تغییرات ساده اما مؤثر هستند و در کنار تمرینات کف لگن می توانند کیفیت زندگی زنان مبتلا را به طور قابل توجهی بهبود دهند.
وسایل پزشکی حمایتی (Pessary)
یک وسیله پزشکی به نام Pessary که در واژن قرار می گیرد و از مثانه و مجرای ادرار حمایت می کند تا نشت ادرار کاهش پیدا کند. این ابزار به ویژه در زنانی که نمی خواهند یا نمی توانند تحت جراحی قرار بگیرند ، مفید است. این وسیله انواع مختلف دارد و با اندازه و شکل مناسب انتخاب می شود تا راحتی و اثرگذاری مطلوب را داشته باشد. استفاده از آن نیاز به آموزش دارد و باید به طور منظم تمیز شود و بررسی پزشکی انجام شود. این روش می تواند علائم را فوراً کاهش دهد و کیفیت زندگی زنان را بهبود دهد.
درمان جراحی
در مواردی که روش های غیرجراحی برای درمان بی اختیاری ادراری استرسی کافی نباشند ، درمان جراحی گزینه ای مؤثر است. رایج ترین روش ، نصب نوار (sling) است که از بافت بدن یا مواد مصنوعی برای حمایت از مجرای ادرار استفاده می کند. این روش با ایجاد تکیه گاه برای مجرای ادرار ، نشت ادرار هنگام سرفه یا فعالیت را کاهش می دهد. جراحی معمولا تحت بیهوشی انجام می شود و دوره بهبود کوتاه مدتی دارد. همچنین برخی روش ها شامل تزریق فیلر یا استفاده از تکنیک های تقویت اسفنکتر است. انتخاب نوع جراحی بستگی به شدت مشکل ، سن و شرایط کلی بیمار دارد.
